De Museumfabriek en Oyfo Techniekmuseum openen op zaterdag 30 mei twee nieuwe presentaties over de onvertelde verhalen van de Italiaanse en Turkse arbeiders die in de jaren zestig en zeventig naar Twente kwamen.
Sevilay heeft het dagboek van haar vader altijd bewaard. Hierin beschreef hij hoe het was om zijn familie achter te laten in Turkije en te vertrekken naar Nederland. Mario weet nog goed hoe het was om Sardinië te verlaten. Op een dag hingen er affiches in zijn dorp met de oproep om te komen werken in Nederland. Twente had in die jaren een bloeiende maakindustrie en een grote behoefte aan arbeidskrachten, in textiel, metaal en techniek. Duizenden Italianen en Turken besloten te komen.
Persoonlijke verhalen en objecten als deze vormen de kern van Nieuwkomers van Toen, het nieuwe gezamenlijke project van De Museumfabriek in Enschede en Oyfo Techniekmuseum in Hengelo. Vanaf zondag 31 mei zijn in beide musea nieuwe presentaties te zien over de Italiaanse en Turkse arbeiders die in de jaren zestig en zeventig naar Twente kwamen. Niet als abstracte migratiegeschiedenis, maar als levende verhalen van mensen wiens bijdrage aan deze regio decennialang te weinig zichtbaar was.
Twee presentaties, één verhaal
Nieuwkomers van Toen bestaat uit twee afzonderlijke maar nauw verbonden presentaties. Tutti Noi (wij allemaal) in De Museumfabriek volgt de Italiaanse gemeenschap en legt de nadruk op hoe identiteit zich ontwikkelt over generaties, en hoe mensen hun weg vinden tussen herkomst en toekomst. Anılar (herinneringen) in Oyfo Techniekmuseum stelt de eerste en tweede generatie Turkse migranten centraal, met nadruk op hun herinneringen en het zichtbaar maken van ervaringen die lang onderbelicht zijn gebleven.
Samen tonen ze hoe verschillend migratiegeschiedenissen kunnen zijn en hoeveel ze tegelijk gemeen hebben. Verbondenheid, gemis, veerkracht en trots keren in beide verhalen terug. Thema's die verder reiken dan Twente alleen.
Gemaakt mét de gemeenschap
Beide presentaties zijn ontwikkeld in co-creatie met kernteams uit de Italiaanse en Turkse gemeenschap in Twente. Sinds september 2025 kwamen zij regelmatig bijeen om gezamenlijk aan de presentaties te werken. Hun inbreng was bepalend voor de keuze van verhalen en objecten en maakt het mogelijk een meerstemmig en completer beeld te schetsen van arbeidsmigratie in Twente in die periode.
Nieuwkomers van Toen is onderdeel van Het Verhaal van Twente, een voortdurend groeiend verhaal dat wordt gevormd door de inwoners uit de regio. Het project loopt vier jaar en is mede mogelijk gemaakt door de BIS-subsidie van het ministerie van OCW.
De presentaties
De presentaties nemen bezoekers mee via persoonlijke objecten, foto's, documenten en interviews van de kernteamleden. Samen schetsen zij een intiem en veelzijdig beeld van hoe Italiaanse en Turkse arbeidsmigranten een nieuw leven opbouwden in Twente. Naast de presentaties komt er een publieksprogramma waarin bezoekers zich op een andere manier in het onderwerp kunnen verdiepen. Denk aan een verhalenavond, rondleidingen of het maken van pasta samen met mensen uit de gemeenschap.
